شیوه رازی

شیوه رازی

شیوه رازی چهارمین شیوه معماری ایران است که همه ویژگی های خوب
شیوه های پیشین را به بهترین گونه دارا می باشد. در این شیوه نغزکاری
شیوه پارسی، شکوه شیوه پارتی و ریزه کاری شیوه خراسانی با هم پدیدار می شود.
آغاز کار این شیوه هر چند از شمال ایران بوده، اما در شهر ری پا گرفته و بهترین ساختمانها
در آن شهر ساخته شده اند گرچه در پی غارت شهر بدست محمود غزنوی از میان رفته اند.

معماری شیوه رازی

در اواخر شیوه خراسانی ساختمان هایی ساخته شدند که به شیوه رازی نزدیک شده بودند
و آنها را می توان در میانه این دو شیوه جا داد، مانند گور امیر اسماعیل سامانی، مزار ارسلان جاذب، مناره ایاز.

در شیوه رازی ساختمان هایی با کار کردهای گوناگون پدید آمدند. مانند آرامگاه های برجی و میل ها.

آرامگاه های برجی بیشتر به ریخت چهار گوشه، پنج گوشه، شش گوشه، هشت گوشه، استوانه،
و گرداگرد آنها پره دار یا ساده ساخته می شد. نمونه پنج گوشه آن که در دوره های بعد ساخته شد
گور بابا رکن الدین در اصفهان است. نمونه پرده دار آن گنبد قابوس است. در توران پشت یزد نمونه پنج
گوشه و شش گوشه آن یافت می شود. نمونه برج چهار گوشه هم فراوان است.

آرامگاه_نمای_جلو_امیر اسماعیل سامانی
آرامگاه_نمای_جلو_امیر اسماعیل سامانی

نیارش

در شیوه رازی ساخت تاق و گنبد بسیار پیشرفت کرد و گونه های چفد تیزه دار
برای تاق و گنبد بکار رفته بجای تاق ساده آهنگ (که در شیوه خراسانی باب بود )از تاق های
چهاربخش، کاربندی، تاق کلنبو و تاق چهار ترک بهره گیری شد.

گنبدها نیز به روش های گوناگون ساخته می شدند. گنبد گسسته رک که در شمال ایران
ساخته می شد (مانند گنبد قابوس)، در ری و سپس در مرکز ایران نیز ساخته شد.
همچنین نخستین نمونه گنبد گسسته نار در برج های خرقان ساخته شد. سپس گونه پیشرفته تر آن در شیراز بگونه ترک دار ساخته شد.

گنبد خاکی با چند مازه دار در گنبد تاج الملک مسجد جامع اصفهان بکار گرفته شده است.

تاق چهار بخش
تاق چهار بخش