بادگیر

بادگیر

بادگیر از روزگاران دور در ایران زمین به کار گرفته شده و از نامهای باستانی و گوناگون آن مانند
واتغر و بادهنج و باتخان و خیشود و خیشخان برمی آید که پدیده ای تازه نیست؟ نمونه های
گوناگون دارد و بر پایه آب و هوا (اقلیم) و راستای باد به ریختهای گوناگون در سرتاسر ایران
ساخته شده است. نوع زیباتر و پرکارتر و درست تر آنها در پیرامون دشتهای خشک و سوزان به
ویژه در شهرهای کاشان و یزد و بم و جهرم و طبس و کرانه های خلیج فارس و اروندرود وجود دارد.
بادگیر با توجه به سوی وزش باد گاهی زمینه چهار گوشه و هشت گوشه و بیشتر زمینه مستطیل دارد.
در سرزمینهای کرانه دریا تنها مانند هواکشی برخلاف سوی وزش باد دریا بر فراز ساختمانها به چشم میخورد.

بادگیر یزد
بادگیر یزد

اندام های بادگیر

١- اتاق زیر : که گاه یک شاه نشین دارای دو اتاق کوچک در دو سوی خود است
که روی هر دو  آن دارد. بادگیر جفتی می تواند بزرگ هم باشد. مانند ساختمان دیوانخانه شیراز،
پشت بانک. در دو سوی شاد نشین تالار آن، دو اتاق بزرگ است که همه آسمانه آنها را دهانه آن می پوشاند.
در ارگ کریم خان روی تالاری رو به جنوب بادگیر ساخته شده است.

۲- تنوره: بدنه گذرگاه باد است و از بام هم بالاتر می رود.

٣- کلاله : بخش بالایی تیغه های آن برای کشاندن باد به درونگاه بادگیر را جدا از ساختمان ساخته اند،
مانند کاخ بادگیر که در فاصله ای دور از ساختمان در چهار جا چهار بادگیر دارد. خانه قوام الدوله در کوچه میرزا محمود
وزیر هم دو بادگیر دارد، که هر دو را بسته بودند، چون خانه را دو تکه کرده بودند. خانه یک تالار و اتاق ارسی دارد که در دو سوی شاه نشین آن دو بادگیر قرار دارد.

روش کار بادگیر

روش کار  بر این پایه نهاده شده که از وزش باد برای کشاندن هوای خوش به درون ساختمان
و از واکنش نیروی آن یعنی مکش، برای راندن هوای گرم و آلوده بهره گیری شود. شاید نیاز به یادآوری نباشد
که چون باد به مانع یا دیواره پره های درونی بادگیر بر می خورد ناچار به فرود آمدن میشود. ولی باید گفت که
شکاف های دیگر آن که پشت به سوی وزش باد دارند، هوای آلوده و گرم را به دست باد می سپارند و کار
هواکش و دستگاه مکنده را انجام میدهند. هواکشهای کرانه های خلیج فارس و همچنین دیواره های شبکه دار
در پیش ساختمانهای سواحل جنوبی مدیترانه نیز همین کار را انجام می دهند.

درباره‌ی محیا میرکاظمی

همچنین ببینید

بازار وکیل شیراز

بازار

بازار ساختمانهای ویژه را در معماری سنتی می توان در دو بخش بررسی کرد: ساختمانهای …

قلعه فلک الافلاک

دژ

دژ در گذشته در کنار بسیاری از آبادیها و شهرها یک دژ یا قلعه بوده …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *