اصول معماری ایرانی

اصول معماری ایرانی

هنرو معماری ایران از دیرباز دارای چند اصل بوده که بخوبی درنمونه های این هنر نمایان شده است.
این اصول چنین هستند: مردم واری، پرهیز از بیهودگی، نیازش، خود بسندگی و درون گرایی.

مردم واری

مردم واری به معنای رعایت تناسب میان اندام های ساختمانی با اندامهای انسان و توجه
به نیازهای او در کار ساختمان سازی است. معماری همیشه و همه جا هنری وابسته به
زندگی بوده و در ایران بیش از هر جای دیگر. چنانکه آرایش معماری نیز هماره بدست زندگی بوده و در هر زمان روش زندگی بوده که برنامه کارمعماری را پی ریخته است.

مردم واری در اندام (فضا) های ساختمان و اجزاء آن چنین نمایان می شود که برای نمونه
اتاق سه دری که بیشتر برای خوابیدن بکار میرود، به اندازه ای است که نیاز یک خانواده
را برآورده کند. اجزایی چون در و پنجره، تاقچه، رف و نیز پستویی که برای انبار رختخواب
بکار میرفته نیز اندازهه ایی مناسب داشتند. معمار ایرانی افراز (بلند) درگاه را به اندازه
بالای مردم می گرفته و روزن و روشندان را چنان می آراسته که فروغ خورشید و پرتو ماه را به اندازه دلخواه به درون سرای آورد.

خانه ایرانی،اتاق ارسی
خانه ایرانی،اتاق ارسی

پرهیز از بیهودگی

در معماری ایران تلاش می شده کار بیهوده در ساختمان سازی نکنند و از اسراف پرهیز می کردند. اگر در کشورهای دیگر، هنرهای وابسته به معماری مانند نگارگری (نقاشی) و سنگ تراشی، پیرایه (آذین) بشمار می آمده، در کشور ما هرگز چنین نبوده است گره سازی با گچ و کاشی و خشت و آجر و به گفته خود معماران، آمود و اندود، بیشتر بخشی از کار بنیادی ساختمان است. اگر نیاز باشد در زیر پوشش آسمانه پناهی در برابر گرما و سرما ساخته شود یا افراز بنا که ناگزیر پر و پیمون است و نمی تواند به دلخواه معمار کوتاهتر شود، تنها با افزودن کاربندی می توان آنرا کوتاهتر و باندام و مردم وار کرد. اگر ارسی و روزن با چوب با گچ و شیشه های خرد و رنگین گره سازی می شود برای این است که در پیش آفتاب تند و گاهی سوزان، پناهی باشد تا چشم را نیازارد و اگر گنبدی از تیزه تا پاکار با کاشی پوشیده میشود تنها برای زیبایی نیست. وانگهی باید دانست که واژه زیبا به معنای ” زیبنده بودن و تناسب داشتن است نه قشنگی و جمال .

معماران ایرانی در جاهایی که مردم در آن بر زمین می نشستند و به دیوار تکیه می زدند، برای افزایش پایداری ازاره دیوار، آنرا با اندودی از گچ که با کتیرا آمیخته شده بود، تا بلندی یک گز اندود می کردند که رویه ای سخت بدست می آمده بگونه ای که خراشیدن آن دشوار بود. ازاره بیرونی ساختمان را هم بیشتر با سنگ کار می کردند.

خانه های شیرازی_پنام آجری در نمای خانه ها
خانه های شیرازی_پنام آجری در نمای خانه ها

 

 

درباره‌ی محیا میرکاظمی

همچنین ببینید

شیوه اصفهانی شیوه اصفهانی آخرین شیوه معماری ایران است. شیوه اصفهانی در برگیرنده شیوه هایی …

شیوه آذری

شیوه آذری شیوه آذری،سرزمین آذربایجان در معماری ایران در رده نخست اهمیت جای دارد. چرا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *